PİYASA ÇEŞİTLERİ VE ÖZELLİKLERİ

Muhasebe dersleri yazımıza PİYASA ÇEŞİTLERİ VE ÖZELLİKLERİ konusuyla devam ediyoruz.

Bu konumuzda Piyasa çeşitleri, piyasa nedir, piyasa özellikleri, monopol çeşitleri, piyasa türleri başlıklı konu başlıklarıyla devam ediyoruz..

piyasa özellikleri

piyasa özellikleri

PİYASA ÇEŞİTLERİ

Mikro ekonomide önce iki çeşit piyasa arasında ayrım yapılır.

  1. Mal ve Hizmet Piyasası : Mal ve hizmetler alınıp satıldığı piyasalara mal piyasası denir. Bu piyasa da mal ve hizmetlerin fiyatları oluşturulur.
  2. Üretim Faktörleri Piyasası : Üretim faktörlerinin alınıp satıldığı piyasalara faktör piyasası denir. Bu piyasada ücret, faiz, rant gibi üretim faktörü fiyatları oluşur.

Dünyada mal ve hizmet piyasası türü olarak en yaygın görülen piyasalar tam rekabet piyasası ve eksik rekabet piyasasıdır. Bu piyasalar iki türe ayrılır.

  1. Tam Rekabet Piyasası
  2. Eksik Rekabet Piyasası

Tam Rekabet Piyasası : Özel bir piyasa türüdür. Satıcıların ve alıcıların hiçbirisinin piyasada satılan malın fiyatını etkileme gücüne sahip olmadığı piyasadır. Devletin olmadığı, çok sayıda alıcı ve satıcının olduğu, malların tıpa tıp birbirlerinin aynı olduğu ve hem alıcıların hem de satıcıların tam bir bilgi sahibi olduğu bir piyasadır.

Bütün bu koşulları gerçekleştiren tam anlamıyla tam rekabet piyasası denebilecek bir piyasa gerçek dünyada yoltur. Bu piyasaya benzeyen niteliklere sahip olan ve adına genel olarak rekabet piyasası diyebileceğimiz piyasa türü vardır.

Piyasanın Özellikleri

piyasa özellikleri

piyasa özellikleri

Tam rekabet piyasasının şartları dört adettir.

  1. Atomisite
  2. Homojenlik
  3. Mobilite
  4. Açıklık
  • Atomisite : Alıcı ve satıcılar çok sayıdadır. Arz ve talebi tek başlarına etkilemeleri söz konusu değildir ve piyasa fiyatını kabul ederler.
  • Homojenlik : Piyasada satışa sürülen belirli bir mal kalite, renk, koku gibi tüm özellikleriyle diğer mallarla tamamen aynıdır. Mal farklılaştırması yoktur.
  • Mobilite : Alıcı ve satıcıların piyasaya giriş ve çıkışları serbesttir, hiçbir engelle karşılaşmazlar.
  • Açıklık : Alıcı ve satıcılar piyasa hakkında eksiksiz ve sürekli bilgiye sahiptirler.

»Mikro Ekonomi Nedir

 

Eksik Rekabet Piyasası : Rekabetin eksik olduğu piyasalara eksik rekabet piyasaları deniliyor. Birinin veya birkaçının gerçekleşmemesi yani aksaması durumunda ortaya çıkar. Ortaya çıkan bu piyasalar, hangi şartın aksadığına bakılarak adlandırılırlar.

Mesela; Atomisite şartının  aksaması sonucu satıcı sayısı birbirini etkilemeyecek kadar çok sayıda olmuyorsa, opol uzantısı olan piyasalar ortaya çıkar. Bunlar arasında monopol, düopol, triopol, oligopol piysaları sayılabilir.

  • Monopol (Nedir ?) : Tek satıcı ve buna karşılık çok sayıda alıcının olduğu bir piyasadır.
  • Düopol (Nedir ?) : İki satıcı ve buna karşılık çok sayıda alıcının olduğu bir piyasadır.
  • Triopol (Nedir ?) : Üç satıcı ve buna karşılık çok sayıda alıcının olduğu bir piyasadır.
  • Oligopol (Nedir ?) : Birbirini etkileyebilecek kadar az sayıda satıcı ve buna karşılık çok sayıda alıcının olduğu bir piyasadır. Aslında düopol ve triopol piyasaları da oligopol piyasasının özel bir şeklidir. Oligopol piyasası mobilite şartının aksaması, yani üretici veya satıcıların piyasaya girememesi sonucunda da ortaya çıkar.

Atomisite şartının aksaması sonucu alıcı sayısı birbirini etkilemeyecek kadar çok sayıda olmuyorsa, opson uzantısı olan piyasalar da ortaya çıkar.

  • Monopson (Nedir ?) : Tek alıcı ve buna karşılık çok sayıda satıcının olduğu bir piyasadır.
  • Düopson (Nedir ?) : İki alıcı ve buna karşılık çok sayıda satıcının olduğu bir piyasadır.
  • Triopson (Nedir ?) : Üç alıcı ve buna karşılık çok sayıda satıcının olduğu bir piyasadır.
  •  Oligopson (Nedir ?) : Birbirini etkileyebilecek kadar az sayıda alıcı ve buna karşılık çok sayıda satıcının olduğu bir piyasadır.

Homojenlik koşulunun aksması sonucu mallar çeşitli özellikleri itibariyle birbirinden farklılaştırılır. Her firma aynı ihtiyacı karşılamasına rağmen kendi mallarının diğerlerinden farklı olduğunu iddia eder ve çeşitli tanıtım ve reklam kampanyaları ile tüketicilere kabul ettirmeye çalışır. Eğer kabul ettirirse, kabul eden o tüketici üzerinde monopol gücü kurmuş olur.

  • Monopolcü rekabet piyasası, aynı ihtiyaca cevap veren malların firmalar tarafından farklılaştırılması sonucu ortaya çıkar.
  • Monopsoncu rekabet piyasası ise alıcıların kendilerinin diğer alıcılardan farklı olduğunu, satıcılara kabul ettirmeleri sonucu ortaya çıkar.

Aynı anda, hem alıcı hem de satıcı sayısının aksaması sonucunda da şu piyasalar ortaya çıkar.

  • İki yanlı monopol, bir piyasada sadece bir alıcı ile başka bir satıcının olması durumuna denir.
  • Çift monopol, tek bir firmanın hem alıcı, hem de satıcı olması durumuna denir. Bu firma üreticilerden tek başına almış olduğu ürünleri, yine tek başına piyasaya satar.

 

Piyasa Çeşitleri Ve Özellikleri Konumuzun sonuna gelmiş bulunmaktayız,

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir